Cebulorz olkuski tradycyjny placek drożdżowy z Małopolski

Cebulorz olkuski to regionalna specjalność z Olkusza , która od pokoleń była pieczona w domowych piecach chlebowych. To prosty, ale niezwykle aromatyczny placek drożdżowy , hojnie posypany słodką, zeszkloną cebulą i kminkiem , które nadają mu niepowtarzalny smak i zapach. Choć znany jest również w innych częściach Małopolski, to właśnie w Olkuszu stał się szczególnie popularny jako przekąska lub dodatek do obiadu.

Dawniej cebulorz wypiekano w wiejskich piecach razem z chlebem wkładano go do pieca, gdy ten powoli stygł po pieczeniu bochnów. Był tani, sycący i doskonale sprawdzał się jako jedzenie na wynos , np. dla górników i rolników pracujących cały dzień w polu. Współcześnie cebulorz wciąż można spotkać na lokalnych targach i festiwalach kulinarnych, ale warto przygotować go samodzielnie w domu zwłaszcza że jego wykonanie jest proste i nie wymaga skomplikowanych składników.

Przepis na cebulorza olkuskiego

Porcja dla: 4 osób (ok. 4 średnich placków)
Czas przygotowania: 2,5 godziny (łącznie z wyrastaniem ciasta)

Ciasto drożdżowe:

• 500 g mąki pszennej (najlepiej typ 550)
• 25 g świeżych drożdży (lub 7 g suchych)
• 250 ml ciepłej wody
• 1 łyżeczka cukru
• 1 łyżeczka soli
• 3 łyżki oleju lub roztopionego smalcu

Nadzienie cebulowe:

• 4 duże cebule
• 2 łyżki oleju lub masła
• 1 łyżeczka soli
• 1 łyżeczka kminku (lub więcej, według gustu)
• ½ łyżeczki mielonego pieprzu
• opcjonalnie: 1 ząbek czosnku

Jak przygotować cebulorza olkuskiego?

1. Przygotowanie zaczynu

Jeśli używasz świeżych drożdży, rozkrusz je do miseczki, dodaj cukier, 3 łyżki ciepłej wody i 1 łyżkę mąki. Wymieszaj i odstaw na 15 minut , aż zaczyn zacznie się pienić.

Jeśli korzystasz z suchych drożdży, możesz dodać je bezpośrednio do mąki.

2. Wyrabianie ciasta

Do dużej miski przesiej mąkę, dodaj sól i wlej zaczyn. Stopniowo dodawaj ciepłą wodę oraz olej (lub smalec), cały czas wyrabiając ciasto. Wyrabiaj przez 10 minut , aż stanie się gładkie i elastyczne. Przykryj miskę ściereczką i odstaw w ciepłe miejsce na 1,5 godziny , aby podwoiło objętość.

3. Przygotowanie nadzienia

Cebule obierz i pokrój w cienkie piórka. Na patelni rozgrzej olej lub masło, wrzuć cebulę i smaż na małym ogniu przez 1015 minut , aż stanie się miękka i lekko złocista. Pod koniec smażenia dodaj sól, pieprz i kminek. Jeśli chcesz, możesz dodać również przeciśnięty ząbek czosnku , aby wzbogacić smak.

4. Formowanie placków

Wyrośnięte ciasto podziel na 4 części i uformuj z nich okrągłe placki o grubości około 1 cm. Ułóż je na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i odstaw na 20 minut , aby jeszcze trochę podrosły.

5. Nakładanie cebuli

Na każdym placku równomiernie rozłóż przygotowaną cebulę i lekko ją dociśnij, aby dobrze przylegała do ciasta.

6. Pieczenie

Nagrzej piekarnik do 200°C (góra-dół). Piecz placki przez 2025 minut , aż ich brzegi będą złociste i chrupiące.

Po upieczeniu cebulorza możesz dodatkowo posypać świeżym kminkiem lub delikatnie skropić oliwą.

Jak podawać cebulorza olkuskiego?

• Na ciepło lub na zimno smakuje doskonale w obu wersjach.
• Jako przekąskę do piwa lub regionalnego wina jego intensywny smak świetnie komponuje się z napojami o wyrazistym aromacie.
• Z dodatkiem kwaśnej śmietany lub twarogu przełamuje smak cebuli i nadaje lekkiej kremowości.
• Jako dodatek do zup można jeść go zamiast chleba, np. z barszczem czerwonym lub żurem.

Dlaczego warto upiec cebulorza olkuskiego?

To smak tradycyjnej Małopolski , który zachwyca prostotą i intensywnym aromatem. Kiedyś był codziennym wypiekiem, który towarzyszył mieszkańcom Olkusza przez cały rok dziś warto go odtworzyć, by poznać regionalne kulinarne dziedzictwo. Jeśli lubisz cebulowe wypieki i chrupiące drożdżowe placki, cebulorz olkuski na pewno przypadnie Ci do gustu.